Wolontariat to trudny do precyzyjnego zdefiniowania stosunek cywilnoprawny. Z pewnością nie jest jednak jednoznaczny ze stosunkiem pracy. Decyduje o tym nieodpłatność tejże formy świadczenia. Ustawa o działalności pożytku publicznego i o  wolontariacie z 24 kwietnia 2003 r. mówi o tym, że wolontariusz to osoba, która ochotniczo i bez wynagrodzenia wykonuje świadczenia na zasadach określonych w ustawie. Zasady te oznaczają między innymi wskazanie miejsc, gdzie wolontariusze mogą „pracować”. Należą do nich: organizacje pozarządowe, w szczególności w zakresie działalności pożytku publicznego, organy administracji publicznej oraz podległe lub nadzorowane przez nie jednostki organizacyjne. Z kolei nie wolno wolontariuszom działać na rzecz podmiotów gospodarczych oraz prowadzonej przez wyżej wymienione jednostki działalności gospodarczej. Przepisy te dotyczą również działających na terenie naszego kraju organizacji międzynarodowych  i kościołów.

Proces rekrutacji wolontariuszy, katalog i zakres wykonywanych przez nich obowiązków oraz zasady ich wykonywania najczęściej są takie same, jak w przypadku każdego zwykłego pracownika. Również  odbywają się rozmowy kwalifikacyjne, obowiązują okresy próbne itp.  Wolontariusz w organizacji staje się podwładnym, musi dostosować się do panujących zasad, reguł. I oczywiście wykonywać swoją pracę najlepiej i najrzetelniej, jak potrafi. Dlatego bardzo istotne jest dokładne przemyślenie kwestii podjęcia się takiej działalności. Najważniejsze jest sprecyzowanie, co chce się robić, czy ma się na to odpowiednią ilość wolnego czasu i ile tego czasu chcemy i jesteśmy w stanie poświęcić. Wolontariat zawsze wiąże się z ponoszeniem pewnych kosztów, chociażby właśnie w postaci zainwestowanego czasu, dlatego decyzja o rozpoczęciu tego typu działalności nie może być przypadkowa. Niesie ona oczywiście ze sobą również liczne korzyści – przede wszystkim wolontariat pomaga rozwijać umiejętności i talenty, zaspokajać potrzeby samorealizacji, a także zdobywać cenne, rozmaite doświadczenia.
Takie same pytania, jak wolontariusz, powinni postawić sobie przedstawiciele organizacji, która zamierza go zatrudnić. Nie może być on osobą zbędną w danej instytucji. Konieczne jest w miarę precyzyjne wyznaczenie jego zadań i zakresu działań. Ważne jest również oszacowanie, ile czasu powinien na nie poświęcać oraz postawienie mu konkretnych wymagań – czego się po nim spodziewa, jakich kwalifikacji i umiejętności oczekuje. Obecnie coraz częściej poszukiwani są wolontariusze np. władający językiem obcym lub obsługujący w dość zaawansowanym stopniu komputer. Należy również „dbać” o swojego podwładnego – tworzyć przyjazną atmosferę pracy,  zapewnić mu potrzebne narzędzia, warunki itp. Zatem tylko prawdziwe zaangażowanie obu stron może sprawić, że forma wolontariatu okaże się dla nich korzystna i satysfakcjonująca.

Portal organizacji pozarządowych WOLONTARIAT.NGO.PL przybliża kandydatom na wolontariuszy rozmaite formy tego rodzaju świadczenia. Istnieje wolontariat stały, oznaczający długofalową współpracę z daną organizacją, ponadto występuje również wolontariat akcyjny – jednorazowy lub cykliczny oraz wolontariat zagraniczny. Odbywa się zazwyczaj na zasadzie wymiany wolontariuszy przez zaangażowane instytucje.  Dokładniejszy opis projektów realizowany w jego ramach, dostępny jest na stronie internetowej portalu.
Prężnie działającym i rozwijającym się jest program WOLONTARIAT BIZNESU. Jego realizacja została zapoczątkowana w naszym kraju przez Centrum Wolontariatu w Warszawie w 2002 roku. Wolontariat Biznesu jest pierwszym programem pozarządowym w Polsce. Ma na celu  propagowanie i promocję wolontariatu pracowniczego. Polega to na pewnym zachęcaniu pracowników przez przedsiębiorstwa do działań na rzecz rozwoju społeczności lokalnej. Odbywa się to zazwyczaj poprzez pomoc potrzebującym oraz pracę w organizacjach pozarządowych i instytucjach publicznych. Pracownicy firm stają się wolontariuszami – w taki sam sposób jak oni działają  i realizują swoje zadania. Są niezwykle wartościowi – często mają wysokie kwalifikacje i umiejętności. Sami zaś rozwijają swoje pasję i również zaspokajają rozmaite potrzeby samorealizacji i uznania.

Najwięcej szczegółowych informacji na temat programów wolontariatu w kraju i zagranicą, sposobu i miejsc rekrutacji, wszelkich informacji z zakresu przepisów prawa oraz praw i obowiązków wolontariuszy znajduje się na stronach internetowych CENTRUM WOLONTARIATU:
www.wolontariat.org.pl (Sieć Centrów Wolontariatu) oraz www.wolontariat.ngo.pl . Szczegóły programu Wolontariat Biznesu znajdują się w witrynie www.wolontariat.biz.pl .
Ogólnopolska Sieć Centrów Wolontariatu ma swoje liczne przedstawicielstwa regionalne, których adresy również dostępne są w podanych wyżej serwisach internetowych. W tych lokalnych centrach prowadzone są biura pośrednictwa pracy dla wolontariuszy. Odwiedzając je, można od razu na miejscu zapoznać się z dostępnymi ofertami i otrzymać szereg porad. Przy poszukiwaniu tego rodzaju zajęcia, najważniejsza jest aktywność samego kandydata – wolontariusze poszukiwani i potrzebni są niemal wszędzie, dlatego warto zapytać o tę formę współpracy chociażby w okolicznych muzeach czy przedszkolach. Możliwości są obecnie niemal nieograniczone.