Słowo „komunikacja” oznacza wzajemne przekazywanie informacji, umiejętności, pojęć, idei, uczuć za pomocą symboli tworzonych przez słowa, dźwięki, obrazy czy dotyk. „Komunikacja społeczna” zaś to proces zachodzący w toku interakcji międzyludzkiej.

Podstawą naszego działania na rynku pracy jest właśnie ów bezpośredni kontakt z przyszłym pracodawcą. Dlatego pamiętaj!

Rzecz nie w tym co robisz, lecz w tym, co ZOBACZĄ.
Rzecz nie w tym co mówisz, lecz w tym co SŁYSZĄ.
Rzecz nie w tym co masz na myśli, lecz w tym co ZROZUMIEJĄ.

Efektywna komunikacja interpersonalna to niewątpliwie jeden z kluczy do odniesienia sukcesu w kontekście procesu poszukiwania pracy. Zastanówmy się, dlaczego z jednymi osobami porozumiewamy się łatwiej aniżeli z innymi. Wiele trudności, zarówno w życiu osobistym, jak i w relacjach zawodowych, wynika z niewłaściwej komunikacji społecznej: nie rozróżnianie informacji od interpretacji z jednej strony, nieumiejętne odczytywanie zachowań z drugiej czy wreszcie zakamuflowane oczekiwania z trzeciej. Porozumienie zostaje osiągnięte dopiero wtedy, gdy zajdzie zgodność pomiędzy intencją nadawcy a interpretacją odbiorcy.

Na skuteczną komunikację społeczną składają się trzy podstawowe cechy: pozytywna mowa ciała, efektywne słuchanie oraz przekazywanie informacji zwrotnej (tzw. feedback). Zdobycie tej wiedzy pozwoli nam nie tylko odpowiednio zaprezentować własną osobę, ale również ocenić intencje, emocje i nastawienie naszego rozmówcy, co sprzyja osiągnięciu wyznaczonego sobie celu.

Mowa ciała

Ekspresja niewerbalna to forma porozumiewania się, która za pomocą wyrazu twarzy, ruchów czy tonu głosu stara się przekazać nasze myśli i uczucia oraz odczytać myśli i uczucia innych. Niejednokrotnie ignorancja i brak zainteresowania mową ciała stawia kandydata na przegranej pozycji. O jej wadze świadczy bowiem fakt, iż jedynie 7% treści komunikatów jest dociera do nas za pomocą słów.

Niezwykle ważna jest tu tzw. proksemika. To ona określa nasze potrzeby przestrzenne. Każdy z nas intuicyjne tworzy swój obszar personalny o niewidzialnych granicach, do którego nie wpuszczani są intruzi. Na rozmowie o pracę pamiętajmy zatem o owej zasadzie utrzymywania dystansu stworzonego przez rekrutera i nie wkraczajmy w jego osobistą strefę (roztacza się ona do około 120cm). Dopuszczalne jest jednak nieznaczne zmniejszanie odległości pod warunkiem nieustannej obserwacji reakcji partnera rozmowy.

Świadomość własnych niewerbalnych sygnałów oraz umiejętność ich odczytywani u innych czyni proces komunikacji bardziej czytelnym. Praktycznie niemożliwe jest zafałszowanie mimiki i mowy ciała, dlatego tak ważne jest by podczas rozmowy kwalifikacyjnej nasz słowny przekaz był zgodny z rzeczywistością. Uważny rekruter bowiem potrafi wyłowić w trakcie naszej prezentacji wszelkie niespójne sygnały, co może postawić nas w bardzo niekorzystnej sytuacji.
To, co pozytywnie kształtuje nasz wizerunek to przede wszystkim gesty otwartości,  szczerości i wiarygodności. Trzymanie otwartych dłoni w czasie rozmowy sprzyja budowaniu dobrego obrazu, ponieważ należy pamiętać, że ich zaciskanie świadczy o naszych negatywnych emocjach i frustracji. Warto również zwrócić uwagę na układ naszych rąk i nóg, aby nieświadomie nie czynić z nich niekorzystnej bariery. Nie należy zatem ich krzyżować, chwytać dłońmi ramion czy zaplatać nogi za krzesło. Górna część ciała powinna być wyprostowana bądź lekko pochylona kierunku naszego rozmówcy. Podobnie winny wyglądać gesty głowy – delikatnie przechylona na bok oznacza zainteresowanie  komunikatem partnera konwersacji. Utrzymanie spojrzenia w obszarze trójkąta: oczy – czoło dodatkowo pomoże nam zachować atmosferę powagi spotkania, a pondto unikniemy krępującego uciekania wzrokiem.

Efektywne słuchanie
 
Narzędziem, które pozwala zmniejszyć niezgodność komunikacji jest aktywne słuchanie. Jeżeli chcemy uniknąć kłopotliwych nieporozumień w trakcie rozmowy o pracę, musimy przekonać naszego rozmówcę, że ważne jest dla nas każde jego słowo.
Techniki temu służące przejawiają się zarówno w komunikacji werbalnej, jak i niewerbalnej. Parafraza, czyli powtarzanie własnymi słowami kluczowych sformułowań partnera, zadawanie pytań i współodczuwanie emocji rozmówcy to tylko niektóre z przykładów werbalnych sygnałów efektywnego słuchania. Obraz ten dodatkowo wzmocnić możemy poprzez odzwierciedlanie, czyli umiejętność wejścia w rytm ciała rozmówcy, ponadto potakiwanie bądź uśmiech.

Feedback

Niewątpliwie istotną, ale często stwarzającą najwięcej problemów w trakcie komunikacji interpersonalnej, jest umiejętność udzielania informacji zwrotnej, mówienie partnerowi interakcji jak przeżywamy z nim kontakt i jakie emocje w nas budzi. Ważne są jednak w trakcie rozmowy o pracę takie zwroty, jak: „Było mi bardzo przyjemnie …”, „Podobało mi się to …” , „Dziękuję za miłe (ciekawe, interesujące itp.) spotkanie”. Pamiętajmy jednak, by w żaden sposób nie oceniać rekrutera, a już na pewno nie dawać mu rad.

Efektywna komunikacja społeczna wymaga wysiłku i chęci dostrzeżenia jej wagi. Wzmocniona dodatkowo przez różnorodne strategie autoprezentacji jak, chociażby autoopis, wyrażanie swoich opinii i postaw, autoatrybucja, czyli tłumaczenie innym powodów naszych zachowań czy otaczanie się odpowiednimi przedmiotami staje się kluczem do osiągania celów i satysfakcji zawodowej.

Aneta Lebieżyńska
Młodszy Konsultant IIC Partners Poland