Gdy już pomyślnie przejdziemy przez wszystkie etapy rekrutacji, warto zadbać o to, aby oferowana przez potencjalnego pracodawcę umowa była dla nas korzystna. Poniżej przedstawiamy kilka rodzajów umów – najczęściej spotykanych na rynku pracy.

DEFINICJA UMOWY O PRACĘ

Zgodnie z art. 22 k.p. przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do osobistego wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem. Pracownik jest dobrowolnie podporządkowany pracodawcy.

Należy pamiętać, iż umowa o pracę powinna być zawarta na piśmie i powinna jasno definiować:

• rodzaj pracy,
• miejsce wykonywania pracy,
• termin rozpoczęcia pracy,
• wysokość wynagrodzenia.
  

RODZAJE UMÓW O PRACĘ

Kodeks pracy w art. 25 rozróżnia kilka rodzajów umów o pracę. W zależności od czasu trwania umowy, a także celu na jaki zostaje zawarta są to:

• umowa na okres próbny,
• umowa na czas określony (w tym umowa na zastępstwo),
• umowa na czas wykonywania określonej pracy,
• umowa na czas nieokreślony.

Umowa o pracę na okres próbny

• Większość pracodawców korzysta z okresu próbnego w maksymalnym wymiarze czasu 3 miesięcy, chociaż kodeks pracy dopuszcza krótszy okres.
• Umowa na okres próbny może być zawarta tylko jeden raz, na okres nie przekraczający trzech miesięcy.
• Istnieje możliwość rozwiązania tej umowy za porozumieniem stron lub za wypowiedzeniem.
• Umowa kończy się wraz z upływem okresu na jaki została zawarta. Jeżeli po jej zakończeniu pracodawca nie podpisze kolejnej umowy z pracownikiem, a pracownik nadal będzie świadczył pracę, domniemuje się zawarcie umowy na czas nieokreślony.

Umowa na czas określony

• Pracodawcy stosują dosyć często ten rodzaj umowy w sytuacji zatrudniania osób na zastępstwo lub w okresie wzmożonej pracy. Zdarza się także, iż umowa na czas określony następuje po umowie na okres próbny – daje to pracodawcom możliwość utwierdzenia się w przekonaniu, iż dokonali dobrego wyboru pracownika (nie zawsze możliwe jest zyskanie takiej pewności podczas pierwszych trzech miesięcy współpracy)
• Umowa o pracę na czas określony jest zawierana na z góry określony czas;
  od początku znany jest termin końcowy umowy, nawet jeśli ma nastąpić za kilka lat. Za termin końcowy można przyjąć konkretną datę w kalendarzu lub zdarzenie (np. powrót z urlopu macierzyńskiego osoby zastępowanej)
• Pracodawca może z tym samym pracownikiem zawrzeć tylko dwie umowy na czas określony pod rząd – trzecia umowa staje się automatycznie umową na czas nieokreślony.
• W przypadku umowy zawartej na czas określony stosunek pracy wygasa automatycznie po terminie umowy, jeśli nie zostanie ona przedłużona na następny okres. Wyjątek stanowi sytuacja, gdy umowę zawarto z kobietą w ciąży; wówczas umowa automatycznie zostaje przedłużona do dnia porodu.

Umowa na czas wykonania określonej pracy

• Zawierana w celu wykonania konkretnego zadania (np. realizacja projektu), które powinno być dokładnie określone przez strony w umowie
• Odpowiednia w sytuacjach, gdy trudno określić czas realizacji powierzonego zadania.
• Może być zawierana wielokrotnie, bez obowiązku zamiany jej na umowę bezterminową.
• Rozwiązanie umowy następuje z dniem ukończenia pracy, dla której wykonania była zawarta, lub wcześniej - na mocy porozumienia stron bądź też bez wypowiedzenia.

Umowa o zastępstwo

• Umowa o pracę w zastępstwie to rodzaj umowy na czas określony.
• Jak sama nazwa wskazuje, jest to umowa zawierana z pracownikiem zastępującym pracownika nieobecnego z przyczyn usprawiedliwionych (np. z powodu choroby czy urlopu wychowawczego).
• Zatrudnienie pracownika na umowę na zastępstwo może być poprzedzone maksymalnie trzymiesięcznym okresem próbnym.
• Umowa w zastępstwie rozwiązuje się z upływem terminu, do którego ją zawarto.
• Umowę o zastępstwo można rozwiązać przed upływem terminu za porozumieniem stron lub za wypowiedzeniem.

Umowa na czas nieokreślony

• Jest to rodzaj umowy dający pracownikowi największa pewność zatrudnienia, gdyż nie określa daty końcowej trwania umowy.
• Umowa musi zostać zawarta na piśmie w dwóch jednobrzmiących egzemplarzach i określać:

• strony umowy,
• rodzaj umowy,
• miejsce wykonywania pracy,
• wysokość wynagrodzenia,
• datę rozpoczęcia pracy,
• datę zawarcia umowy,
• wymiar czasu pracy (np. cały etat, pół etatu).

• Umowa ta może być rozwiązana za wypowiedzeniem lub porozumieniem stron. Długość okresu wypowiedzenia określa Kodeks pracy, uzależniając go od stażu pracy u danego pracodawcy.
  Umowa o pracę zawarta na czas nieokreślony może być rozwiązana w terminie uwzględnionym przez strony lub po upływie okresu wypowiedzenia które wynosi:

• 2 tygodnie jeżeli pracownik był zatrudniony krócej niż 6 miesięcy,
• 1 miesiąc jeżeli pracownik był zatrudniony co najmniej 6 miesięcy ale krócej niż 3 lata,
• 3 miesiące jeżeli pracownik był zatrudniony u danego pracodawcy co najmniej 3 lata.

Umowa o dzieło

• Jest to umowa cywilnoprawna określona Kodeksem Cywilnym art. 627-646.
• Przez umowę o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia.
• Dziełem może być na przykład przetłumaczenie tekstu z języka obcego, jak i napisanie programu komputerowego. Krótko mówiąc dziełem będzie każda działalność, w wyniku której coś powstanie. Za dzieło można także uznać rezultat niematerialny, polegający np. na nauczeniu określonej umiejętności.
• Jeżeli dodatkowo jest to działalność twórcza, objęta prawami autorskimi, to można zastosować koszty uzyskania przychodu w wysokości 50% (w pozostałych przypadkach jest to 20%), dzięki czemu pracownik otrzyma wyższe wynagrodzenie. Podatek od umowy wynosi 19% podstawy.
• Umowa musi określać:

• rodzaj dzieła,
• termin wykonania,
• sposób i wysokość zapłaty.

• Jeżeli umowa będzie niewłaściwie lub nieterminowo wykonywana, zamawiający może od niej odstąpić.
• Ten rodzaj umowy daje niewątpliwie swobodę pracownikowi jeśli chodzi o czas i sposób realizacji jej postanowień, gdyż przede wszystkim liczy się tutaj efekt końcowy.
  

Umowa zlecenie

• Jest to umowa cywilnoprawna uregulowana w kodeksie cywilnym (art. 734-751).
• Strony umowy zlecenia tradycyjnie nazywa się zleceniodawcą (zlecający wykonanie określonych czynności) i zleceniobiorcą (wykonującym zlecenie).
• Przedmiotem umowy zlecenia jest wykonanie określonej czynności prawnej (odpłatnie lub nieodpłatnie). Umowę tę określa się także umową starannego działania, co oznacza, iż wynagrodzenie z tytułu tej umowy przysługuje zleceniobiorcy za sam fakt wykonywania pracy, a nie za osiągnięty rezultat (jak ma to miejsce w przypadku umowy o dzieło, określanej także umową rezultatu).
• Cechą charakterystyczną umowy zlecenia jest brak elementu podwładności zleceniobiorcy w stosunku do zleceniodawcy oraz możliwość zawierania dowolnej ilość takich umów.
• To co może być postrzegane przez część pracowników jako mankament umowy zlecenia, to fakt, iż nie daje ona pracownikowi prawa do urlopu ani świadczeń socjalnych.
• Umowa zlecenia tak jak umowa o pracę generuje obowiązek opłacania składek ZUS, chyba że pracownik ma płacone z innego tytułu (np. jest studentem i nie ukończył 26 roku życia, jeśli pracownik ma umowę o pracę czy też prowadzi działalność gospodarczą – ale w innym zakresie niż przedmiot objęty umową).
• Umowa może zostać w każdej chwili wypowiedziana lub rozwiązana za porozumieniem stron.
• Koszty uzyskania przychodu wynoszą 20 lub 50% (w zależności od tego, czy pracownik korzysta z praw autorskich), a podatek stanowi 19% podstawy.

Umowa o pracę tymczasową

• Uregulowana przepisami ustawy o zatrudnianiu pracowników tymczasowych.
• Oferowana jest za pośrednictwem agencji pracy tymczasowej, z którą pracownik zawiera umowę i która kieruje go do pracodawcy użytkownika.
• Wszelkie kwestie związane z zatrudnieniem (wynagrodzenie, sprawy kadrowe, opłacanie składek) leżą po stronie Agencji.
• Pracodawca użytkownik korzystający z pracowników tymczasowych ma obowiązek zapewnić im warunki pracy zgodne z przepisami BHP oraz przestrzegać zobowiązań wynikających z umowy zawartej z agencją, a także traktować ich tak jak innych pracowników swojej firmy. Ponadto pracodawca powinien informować pracowników tymczasowych o wolnych stanowiskach pracy, na które poszukuje pracowników.