Mówiąc o wycofaniu się prywatnego Właściciela z biznesu należy zwrócić uwagę na dwa zasadnicze aspekty tej sytuacji, emocjonalny i finansowo-prawny.

Cesja udziałów lub/i wprowadzenie spółki na giełdę (ewentualnie inna forma przekazania udziałów) wydają się być wtórne względem pierwotnej fazy emocjonalnego zdystansowania się Właściciela. Potrzeba dystansu pojawia się często pod wpływem takich czynników jak wypalenie,  zmęczenie czy wreszcie znużenie. Nie potrzeba a wręcz konieczność emocjonalnego zdystansowania pojawia się również w sytuacji, gdy Właściciel zda sobie sprawę, iż jego możliwości efektywnego zarządzania organizacją i dalszego podnoszenia wartości firmy są ograniczone.  Zarówno w jednym jak i drugim przypadku Prywatny Właściciel stacza walkę. Walczy ze sobą a co gorsze ze współpracującymi z nim kluczowymi menadżerami. Przedmiotem sporu jest rzeczywiste respektowania stref wpływów i zakresów zadań. Niezmiernie częstym przypadkiem wydaje się deklarowana przez Właściciela chęć zatrudnienia silnych osobowości o niekwestionowanym przebiegu kariery i sukcesach zawodowych. W rzeczywistości już po zatrudnieniu wyspecjalizowanego, wykształconego menedżera Właściciel sprowadza go do roli wykonawcy własnych koncepcji. Sfrustrowany Najemnik realizując koncepcje Właściciela w oczywisty sposób nie generuje spodziewanej wartości dodanej. Jego wiedza i doświadczenie nie mogą być zdyskontowane. Powstaje konflikt, który najczęściej kończy się zwolnieniem „nieskutecznego” pracownika. Tym samym zostaje rozpoczęta niekończąca się kawalkada menedżerów, z których żaden nie jest wystarczająco dobry by zostać. Ten częsty schemat wynika z kilku czynników. Jednym z najczęstszych powodów wydaje się być wewnętrzne przekonanie Właściciela, że tylko jego pomysły są skuteczne w realizacji założonych celów biznesowych. Niestety deklarowana przez Właściciela gotowość do przyjęcia zewnętrznego know-how nie idzie w parze z rzeczywistym  działaniem. Właściciel jest przekonany, iż jego sposób myślenia jest lepszy i skuteczniejszy – przecież to on jest skutecznym przedsiębiorcą od lat osiągającym sukcesy zawodowe. Często jednak zapomina, iż zarówno rzeczywistość gospodarcza jak i jego własna firma są w zupełnie innej fazie rozwoju. Dynamicznie zmieniająca się organizacja wymaga w różnych czasookresach życia odmiennego podejścia i stylu zarządzania. Innym  elementem trudnym do zaakceptowania jest utrata kontroli i bezpośredniego wpływu. Jest to szczególnie widoczne w sytuacji  wprowadzenia do spółki zewnętrznego Zarządu lub kluczowych menedżerów odpowiedzialnych już nie tylko za operacyjne ale również strategiczne cele firmy.
Wycofanie Właściciela bywa też koniecznością wynikająca z potrzeby pozyskania dodatkowego kapitału niezbędnego do dalszego rozwoju firmy. W tej sytuacji wejście na giełdę lub pozyskanie inwestora strategicznego (finansowego lub branżowego) stwarzają sytuację realnego dzielenia się władzą lub niemal przekazania rzeczywistego przywództwa w obce ręce.

Podsumowując, wydaje się, że skuteczne emocjonalne wycofywanie z operacyjnego zarządzania firmą może mieć miejsce tylko w sytuacji, kiedy Właściciel gotowy jest ufać, iż jego menedżerowie wyznaczane cele będą realizować zgodnie ze swoimi najlepszymi praktykami. Pomocne w tej sytuacji wydaje się odpowiednie przygotowanie samej organizacji do tego typu zmiany. Wyjście z fazy „ręcznego zarządzania” wymaga stworzenia efektywnych narzędzi kontroli zarówno w zakresie finansowych jak i  nie finansowych wskaźników. Jedną z metod takiej kontroli wydaje się być Zrównoważona Karta Wyników (Balanced ScoreCard), która w doskonały sposób pozwala śledzić poziom realizacji konkretnych celów składających się na stopień realizacji ogólnej strategii firmy.
Jednocześnie wydaje się, iż najefektywniejsze formalne wycofanie nastąpi gdy nabywcy akcji uwierzą, że najistotniejszą wartością firmy jest jej know – how i zespół a  nie osoba właściciela.  W tym kontekście budowanie wartości firmy poprzez wykształcenie kompetentnej i samodzielnej  kadry menadżerskiej wydaje się być etapem wstępnym do  korzystnego wyjścia Właściciela z firmy.

Agnieszka Jabłońska
Dyrektor Zarządzający IIC Partners