Tak jak i w przypadku Czech, przewodnik po słowackim rynku pracy przygotowała „Gazeta Podatnika”. Przedstawiamy najważniejsze z niego informacje.
Polaków nie obowiązują na Słowacji żadne ograniczenia w podejmowaniu pracy i zakładaniu firm, a w dodatku i język, i mentalność Słowaków są bardzo podobne.
Według danych tamtejszego urzędu statystycznego bezrobocie rejestrowane w kwietniu 2007 r. wyniosło 8,5 proc. Płace należą do najniższych w Unii, ale stale rosną. W 2006 r. średnia płaca wynosiła 18 761 koron. Inflacja jest niska. Aż 30 proc. PKB wytwarza powstała w ostatnim czasie branża motoryzacyjna.

Rynek pracy
Wolne miejsca czekają na pracowników fizycznych w przemyśle włókienniczym (szwaczki), budowlanym, motoryzacyjnym i w rolnictwie. Pracę można dostać w centrach usługowych, na stanowiskach handlowych i menedżerskich (nieruchomości, ubezpieczenia, handel). Wiele jest ofert dla przedstawicieli zawodów medycznych, a zwłaszcza pielęgniarek.
Na brak zajęcia nie mogą narzekać informatycy, graficy, specjaliści IT lub inżynierowie różnych specjalności. Jest też praca w hotelarstwie i gastronomii, ale tu zarobki są niskie.
Wraz z przystąpieniem Polski i Słowacji do Unii Europejskiej nie obowiązują nas żadne ograniczenia związane z pobytem i podejmowaniem pracy.

Przepisy
Osoba, która przebywa na Słowacji krócej niż 90 dni, nie musi rejestrować pobytu. Pracujący, przebywający tam dłużej niż 90 dni, muszą zarejestrować pobyt i uzyskać kartę pobytową. Otrzymuje się ją w miejscowej jednostce policji po okazaniu dokumentu uprawniającego do przekroczenia granicy i dokumentu potwierdzającego prawo do zakwaterowania na Słowacji (umowa najmu mieszkania, zaświadczenie o zakwaterowaniu lub o zatrudnieniu). Na wniosek obcokrajowca policja jest zobowiązana do wydania karty pobytowej.
Jedyną czynnością prowadzoną przez władze wobec przyjezdnych jest monitoring zatrudniania. Odbywa się poprzez system kart informacyjnych, które wypełnia pracodawca i w ciągu siedmiu dni od zatrudnienia przesyła do miejscowego urzędu pracy, spraw socjalnych i rodziny. Pracodawca musi też poinformować urząd o zakończeniu pracy przez obcokrajowca.

Działalność gospodarcza
Działalność gospodarczą można na Słowacji prowadzić jako osoba fizyczna lub jako osoba prawna. Samozatrudnienie należy do tej pierwszej kategorii.
Osoba fizyczna z zagranicy może prowadzić działalność gospodarczą na identycznych zasadach jak Słowacy, byle spełniała ogólne i specyficzne warunki określone w ustawie o działalności gospodarczej. Musi zgłosić rozpoczęcie działalności we właściwym dla jej miejsca urzędzie ds. działalności gospodarczej (Živnostensky úrad). Niekiedy potrzebna jest też pozwolenie lub koncesja.
Ogólne warunki: ukończone 18 lat, zdolność do podejmowania czynności prawnych, niekaralność za czyny umyślne. W niektórych branżach trzeba też udokumentować odpowiednie przygotowanie fachowe.
Koncesje są wymagane w przypadku produkcji, konserwacji, likwidacji i handlu bronią, amunicją oraz materiałami wybuchowymi, świadczenia usług w zakresie lotnictwa, transportu osobowego, wymiany walut, ochrony mienia, aukcji, weterynarii, prowadzenia cmentarzy oraz usług kurierskich.
Osoby prawne mają identyczne prawa jak Słowacy, o ile pewne przepisy nie stanowią inaczej (np. ustawa o działalności gospodarczej lub umowy międzynarodowe). Zasady prowadzenia działalności gospodarczej określają Kodeks handlowy Republiki Słowackiej i ustawa o działalności gospodarczej. Poprzez prowadzenie działalności gospodarczej przez osobę zagraniczną rozumie się działalność gospodarczą prowadzoną za pośrednictwem przedsiębiorstwa osoby zagranicznej lub jej jednostki organizacyjnej (oddziału) powołanej na terytorium Słowacji. Najczęstszą formą prawną jest spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (słowacka spółka s.r.o.).
Kodeks handlowy dopuszcza możliwość powołania jednoosobowej spółki prawa handlowego, można też być wspólnikiem słowackiej lub innej zagranicznej osoby prawnej.
Aby powołać spółkę, jej kapitał zakładowy powinien wynosić minimum 200 tys. koron słowackich. Ogólna wartość wniesionych środków na poczet kapitału musi wynosić co najmniej 100 tys. koron.
Dokonanie wpisu do Rejestru Handlowego jest płatne. Rejestry Handlowe dla osób prawnych prowadzone są w sądach powiatowych (Okresne sudy) w siedzibie sądów wojewódzkich (Krajske sudy). Znajdują się w miastach wojewódzkich. Rejestracji dokonuje się w sądzie właściwym ze względu na siedzibę podmiotu lub innej jednostki organizacyjnej.

Zarobki
W 2006 r. średnie wynagrodzenie wyniosło na Słowacji 18 761 koron miesięcznie (w 2003 r. było to 14 365 koron). W ciągu ostatniego roku płace wzrosły o 8 proc., a realnie o 3,3 proc. Najbardziej skoczyły w usługach związanych z wynajmem i administracją nieruchomości oraz w administracji państwowej i pośrednictwie finansowym. Najmniej – w w budownictwie, przemyśle wydobywczym i usługach socjalnych. Szybki rozwój branży budowlanej powinien jednak sprawić, że i tu płace szybko się zwiększą.
Płaca minimalna jest co roku ustalana 1 października przez rząd, przedsiębiorców i związki zawodowe. W 2006 roku wynosiła 183 euro miesięcznie (w Polsce było to wtedy 234 euro).
Najwięcej w 2006 r. zarabiało się w finansach (średnio 38 305 koron miesięcznie/średnia płaca nominalna pod koniec roku), na rynku nieruchomości i w biznessie (23 770 koron), administracji państwowej (23 953 korony) i przemyśle energetycznym (27 727 koron). Najmniej zarabiali pracownicy rolnictwa (13 680 koron), budownictwa (14 558 koron) i branży hotelarsko-gastronomicznej (14 170 koron).

Gdzie szukać ofert
Trudno znaleźć w Polsce słowackie oferty pracy – twierdzi „Gazeta Podatnika, dlatego zaleca szukanie ich na miejscu. Tym bardziej, że Polacy mogą korzystać z usług słowackich publicznych służb zatrudnienia. Oddziały urzędu do spraw pracy, spraw socjalnych i rodziny (Úrad práce, sociálnych vecí a rodiny — UPSVaR) są w każdym powiecie i zapewniają dostęp do ofert pracy, pomoc w nawiązaniu kontaktu z pracodawcą. Na stronie internetowej lub w urzędzie udostępnia się aktualne oferty z całego kraju.
W znalezieniu posady pomagają też Europejskie Służby Zatrudnienia (Eures), które na stronach internetowych publikują oferty, a można także skontaktować się z doradcą Eures w wojewódzkim oddziale urzędu pracy.
Na Słowacji działa również wielu prywatnych pośredników. Ich legalność i dopuszczalną wysokość opłat (uwaga: tamtejsze prawo zezwala na pobieranie opłat od szukujących pracy!) można sprawdzić na stronach internetowych UPSVaR. Są agencje pracy stałej i tymczasowej, wiele firm prowadzi własne serwisy w Internecie, są też specjalne portale publikujące oferty z różnych źródeł. Oferty ukazują się w prasie i jej wydaniach elektronicznych (najpoczytniejszy obecnie dziennik to „SME”).

Warunki pracy
Podstawowa forma zatrudnienia to umowa o pracę. Prawo dopuszcza też zatrudnienie na umowę-zlecenie, ale w ograniczonym wymiarze czasu (nie więcej niż 300 godzin rocznie). Umowa musi zostać sporządzona na piśmie i powinna określać: miejsce wykonywania pracy,
stanowisko, warunki wynagradzania, datę rozpoczęcia pracy, jej rodzaj, godziny pracy, urlop wypoczynkowy, warunki wypowiedzenia.
Okres próbny może trwać do trzech miesięcy i nie można go przedłużyć.
Tydzień pracy trwa 40 godzin. W systemie dwuzmianowym maksymalny czas może wynosić 38,5 godziny, a w trzyzmianowym – 37,5 godziny. Są też ograniczenia dla pracujących w szkodliwych warunkach i młodocianych.
Liczba nadgodzin może wynieść maksymalnie osiem tygodniowo i 150 rocznie. W szczególnych przypadkach zwiększa się ją do 400 rocznie. Za nadgodziny należy się wyższe wynagrodzenie (także za pracę w nocy, w szczególnych warunkach i w dni wolne).
Pracownik ma prawo do minimum czterech tygodnie płatnego urlopu rocznie, a osoby z ponad 15-letnim stażem pracy – do pięciu tygodni. Świąt ustawowo wolnych od pracy jest w roku 14. Pracodawca musi dopilnować, by pracownik wykorzystał roczny urlop wypoczynkowy.

Podatki
Słowacy mają 19-procentowy podatek liniowy od wszystkich dochodów osiąganych przez osoby fizyczne, prawne, rezydentów i nierezydentów. Niektóre dochody są zwolnione podatku. Obowiązkiem podatkowym objęte są wszystkie dochody osiągane na terenie Słowacji. Polska i Słowacja podpisały umowę o unikaniu podwójnego opodatkowania od dochodów i majątku.
Podstawą opodatkowania są przychody pomniejszone o koszty uzyskania, kwoty zwolnione od podatku i stratę z bieżącego lub poprzedniego okresu podatkowego.
Część dochodu osób fizycznych jest zwolniona z podatku. Podstawę podatkową obniża się o 19,2-krotność minimum socjalnego, obowiązującego 1 stycznia roku podatkowego. Taką samą wartość odlicza się w przypadku współmałżonka, który nie ma własnych dochodów. Ta zasada dotyczy jednak tylko podatników, którzy mają stały pobyt na Słowacji.
Podatek VAT (zwany tutaj DPH) wynosi 19 proc. W niektórych przypadkach obowiązują całkowite zwolnienia. Ponadto obowiązuje podatek od nieruchomości i ich transferu, podatki akcyzowe i podatek od pojazdów motorowych.

Koszty życia
Według „Gazety Podatnika” poiom życia jest na Słowacji podobny jak w Polsce. Najlepsze warunki panują w okolicach Bratysławy, gdzie poziom zamożności przewyższa średnią unijną. Najgorzej jest we wschodniej i południowo-wschodniej części kraju. Poza Bratysławą najlepiej żyje się w zachodniej Słowacji – po Żylinę i Bańską Bystrzycę.
Ceny żywności i przedmiotów codziennego użytku są podobne do polskich. Wynajęcie jednopokojowego mieszkania w Bratysławie kosztuje 10-12 tys. koron miesięcznie. Wynajęcie mieszkania w innym dużym mieście jest często o połowę tańsze, a za 10-12 tysięcy koron można wynająć 2-3 pokojowe mieszkanie.
Ceny biletów na wszystkie rodzaje pociągów są podobne: za przejazd z Bratysławy do Koszyc pociągiem pośpiesznym lub ekspresem płaci się około 60 zł. Alternatywą są lokalne i dalekobieżne autobusy narodowego przewoźnika SAD.
Bilet komunikacji miejskiej ważny przez 30 minut kosztuje w Bratysławie 18 koron, a miesięczny 600-770 koron (zależnie od liczby stref) – podaje „Gazeta Podatnika”.